pafnucy & włóczko INTERNET KĄPANY * spółka komandytowa jawna

Słubice

Sieć tramwajów słubickich jest o tyle ciekawa, że jako taka nigdy nie istniała! Ten intrygujący paradoks wynika z faktu , że w okresie, kiedy na prawym brzegu Odry kursowały tramwaje, Słubic jeszcze nie było. Odrębne miasto o tej nazwie powstało bowiem dopiero w 1945 roku w wyniku ustalenia granicy polsko- niemieckiej na Odrze i podzielenia Frankfurtu nad Odrą na dwa miasta. Tym większą trudność sprawia przedstawienie historii tramwaju w Słubicach, będącego przecież w istocie jedynie częścią tramwajów we Frankfurcie. Wychodząc z założenia, że rozdzielenie sieci byłoby bezcelowe, chciałbym przedstawić rozwój przedwojennej komunikacji we Frankfurcie, ze szczególnym uwzględnieniem linii wybiegających na prawy brzeg Odry.

Podobnie jak większość miast europejskich, także Frankfurt pod koniec XIX wieku przeżył ożywienie gospodarcze. W rozwijającym się mieście dostrzeżono konieczność połączenia komunikacją zbiorową centrum miasta z dzielnicami położonymi nieraz w znacznej od niego odległości. Po rocznej dyskusji, 19 marca 1896 roku koncesję na uruchomienie tramwajów elektrycznych i ich ekspoatację przez okres 50 lat otrzymała berlińska firma AEG. Szerokość toru została ustalona na 1000 mm. Prace budowlane posuwały się szybko i już w grudniu następnego roku odbyła się pierwsza jazda próbna wagonem nr 4 na trasie Zajezdnia- Cmentarz. Miesiąc później, 23 stycznia 1898 roku uruchomiono komunikację tramwajową na dwóch wybudowanych trasach:

1: Buschmuehlenweg- Wilhelmsplatz- Berliner Str.

2: Neuer Friedhof (Cmentarz)- Wilhelmsplatz- Markt(Rynek)- Dammvorstadt (Słubice)- Schuetzenhaus (strzelnica)

Dwa tygodnie później oddano do eksploatacji odcinek z placu Wilhelma do dworca kolejowego zmieniając przy okazji trasę linii z prawego przegu Odry , która została skierowana właśnie na dworzec.

Oznaczenie linii do Słubic numerem dwa jest chwilowo umowne, ponieważ pierwsza numeracja linii pojawiła się dopiero w 1925 roku. Wcześniej , od grudnia 1898 roku linie oznaczono kolorami. Linia na prawym brzegu Odry otrzymała kolor czerwony. Przy okazji zmieniono też trasę tramwajów, które odtąd kursują od Strzelnicy przez Plac Wilhelma do dworca kolejowego. W momencie uruchomienia długość trou w Słubicach wynosiła około 2,5 km. Jednotorowa trasa rozpoczynała się przy Strzelnicy i biegła początkowo północną, a następnie południową stroną ulicy 1 Maja (przy wale przeciwpowodziowym) w stronę mostu na Odrze. Najprawdopodobniej po drodze znajdowała się jedna mijanka, lecz nie udało się dokładnie określić jej położenia. Ostrym łukiem tor skręcał na wybudowany w 1895 roku nowy most na Odrze i biegł jego południową stroną, aby zaraz po jego przekroczeniu skręcić w ulicę Grosse Oderstrasse i dotrzeć do Rynku.

W momencie uruchomienia trakcji elektrycznej tramwaje frankfurckie posiadały 9 wagonów silnikowych typu Herbrand oraz 7 wagonów doczepnych dwóch typów: Herbrand i Breslau. Wagony typu Herbrand zbudowane zostały w fabryce w Kolonii, posiadały pięć zaokrąglonych u góry okien bocznych i otwarte pomosty. Wagony doczepne typu Breslau różniły się od nich zewnętrznie jedynie innym rozmieszczeniem okien (trrzy duże zamiast pięciu małych). Zajezdnię tramwajową z elektrownią wybudowano w centrum miasta przy ulicy Bachgasse. W latach 1898- 1900 do miasta trafiło kolejnych 31 wagnów motorowych i 12 doczepnych. Otrzymane w 1899 roku wagony typu Koenigsberg były pierwszymi, które posiadały zamknięte pomosty. Podobnie jak w niektórych miastach pruskich, we Frankfurcie przypisano wagonom obsługę poszczególnych linii, z zachowanych nielicznych zdjęć można przypuszczać, że do Słubic kursowały początkowo wagony typu Herbrand i Koeln. Mimo obaw części mieszkańców, tramwaje elektryczne zyskały aprobatę, o czym może świadczyć fakt, że już dwa lata po uruchomieniu przeciętny mieszkaniec miał na swoim koncie ponad 40 przejazdów tramwajami.

Tymczaem sieć tramwajowa rozwijała się dalej. Mimo licznych zmian tras linii kursujących po lewej stronie Odry, trasa linii do Słubic przez dłuższy czas pozostawała niezmieniona. Wybuch pierwszej wojny światowej i kryzys ekonomiczny, który ogarnął Niemcy na początku lat dwudziestych, niekorzystnie odbijają się na miejskich tramwajach. Niewystarczające dostawy węgla sprawiają , że od stycznia 1917 roku po godzinie dziewiątej wieczorem ruch tramwajowy prawie zamiera- na nielicznych, skróconych trasach kursuje zaledwie kilka wagonów. W grudniu 1919 roku sytuacja jeszcze się pogorszyła, zmuszając przedsiębiorstwo do znacznego ograniczenia częstotliwości kursowania wagonów. Kryzys osiągnął apogeum w czerwcu 1920 roku, kiedy brak węgla wymusił całkowite zamknięcie komunikacji tramwajowej w mieście. Przełamanie kryzysu nastąpiło na początku 1924 roku. Krótko po ponownym uruchomieniu, w czerwcu 1925 roku przeprowadzono reorganizację sieci, w wyniku której zmieniła się trasa linii 2, która wiodła odtąd od Strzelnicy przez Rynek i Plac Wilhelma do skrzyżowania Westkreuz w zachodniej części miasta. Dwa lata później trasa linii została przedłużona od Strzelnicy obecną ulicą 1 Maja i Sportową do nowo wybudowanego Stadionu Miejskiego, na którym nota bene rozgrywano część konkurencji letniej olimpiady Berlin 1936. Ta dwutorowa trasa była swoistym krokiem milowym w rozwoju komunikacji tramwajowej w mieście. Szyny zostały ułożone na wydzielonym torowisku, a cała linia kończyła się pierwszą we Frankfurcie pętlą. Co ciekawe, tramwaje kursowały na nowym odcinku jedynie w dni wolne od pracy i z okazji imprez sportowych, w dni robocze dojeżdżały bowiem jedynie do Strzelnicy (Strzelnica jest obecnie kościołem katolickim, wprost obwieszonym rozmaitymi rozetkami po dawnej końcówce tramwajów).

Lata trzydzieste przynoszą modernizację komunikacji tramwajowej w Słubicach. Na moście i części ulicy 1 Maja zostaje dobudowany drugi tor. Dnia 21 sierpnia 1936 roku pierwszy autobus linii B przejeżdża przez most kończąc swoją trasę na obecnym placu Wolności.

W końcu lat dwudziestych znacznie zmienia się eksploatowany tabor tramwajowy. W latach 1927- 1929 Frankfurt otrzymuje łącznie 16 nowych wagonów silnikowych i 8 doczepnych wagonów typów Wumag, Niesky i Wismar. Nowe wagony umożliwiają stopniowe wycofanie z eksploatacji najstarszych wagonów typu Herbrand i Koeln. Njprawdopodobniej w tym okresie na linii 2 pojawiają się pierwsze składy dwuwagonowe.

Tramwaje linii 2 kursowały na trasie : Stadion Miejski (Stadion an den Kleisthoehen)- Strzelnica- Plac Wilhelma- Westkreuz blisko 20 lat, aż do rozpoczęcia walk o miasto. Ostatnie tramwaje przejechały na prawy brzeg Odry 22 kwietnia 1945 roku. Tego dnia wojska niemieckie wysadziły most na Odrze, rozdzielając w ten sposób dwie części miasta.

W latach 50tych rozebrano tor od strzelnicy do stadionu (użyto go prawdpopodobnie jako szyn do wagoników z gruzem przy pracach rozbiórkowych w mieście). O tym, że kiedyś tam istniał, przypominają jedynie drzewa, rosnące w sporej odległości od ulicy. Po pętli nie pozostał już dziś żaden ślad- na jej miejscu od paru lat znajduje się największy bazar miejski. Tor w ulicy ! maja w kierunku mostu leży nieużywany do dziś. Jeszcze wiosną 1997 rku, tuż przed położeniem nowej nakładki asfaltowej, był on widoczny na sporym odcinku. (I poza tym znajdował się w ogólnie świetnym stanie, a stopka szyny nie była nawet zużyta, bowiem na chwilę przed zamknięciem tej linii przeprowadzono jej remont kapitalny).

Remik (Remigiusz Grochowiak)

do góry, na początek>>

ble.