INTERNET KĄPANY * spółka komandytowa jawna
|
pafnucy & włóczko INTERNET KĄPANY * spółka komandytowa jawna |
|
Gubin
Gubin powstal nad Nysą Łużycką przy ujściu do niej rzeki Lubszy. Stary ośrodek miejski rozwinął się na niewielkiej nizinie znajdującej się u podnóża wzniesień Gubińskich. Gubin leżał na skrzyżowaniu niezwykle ważnych szlaków strategicznych, z których największe znaczenie miała droga prowadząca z Polski przez Krosno- Gubin na Łużyce i dalej do Europy Zachodniej. Najstarsza wiadomość o Gubinie pochodzi z roku 1211, kiedy to Gubin był odnotowany jako miasto posiadające prawo składu. W 1235 r. miasto otrzymało prawo magdeburskie. Początkowo mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i uprawą winorośli, oraz żeglugą na pobliskiej Odrze. Gubin byl pierwszym miastem na Łużycach, gdzie założono mechaniczną przędzalnię welny. Od tego czasu znaczenia zaczęło nabierać lewobrzeżne przedmieście Gubina, gdzie była zlokalizowana większość fabryk. Gubin zaczyna się rozwijać dzięki przemysłowi włókienniczemu . Miasto zwiększylo liczbę mieszkańców z 15000 w 1860 roku, 33122 w 1900 r. do 45800 w 1939 roku, z czego w tym czasie część prawobrzeżna (dziesiejszy Gubin) liczyła tylko 28000 mieszkańców.
We wczesnym okresie losy polityczne tych ziem położonych między Bobrem a Nysą Łużycką nie przedstawiały się jasno. Z pretensjami do nich występowały monarchia piastowska, margrabiowie niemieccy i piastowie śląscy. W 1526 roku Ziemia Gubińska przeszła pod panowanie królów czeskich. Od 1620 r. Gubin wraz z Łużycami Dolnymi należał do Saksonii. Klęska Napoleona, którego wspierała Saksonia, spowodowała podział Łużyc. Gubin od 1815 roku został włączony do państwa pruskiego. Natomiast w 1945 r. doszło do podziału Gubina , w którym lewobrzeżna część miasta przypadła Niemcom, a prawobrzeżna Polsce.
W wyniku ostatniej wojny polska część Gubina zostala najbardziej zniszczona, a jego staromiejskie centrum legło w prawie całkowitej ruinie. Co się nie zniszczyło w wojnie zniszczyli Polacy, odkryli oni bowiem że kamienice mają bardzo kosztowne i nowe instalacje gazowe, wodne itd. Wszystkie lekko uszkodzone nawet domy rozebrano, ba, rozbierano również budynki nieuszkodzone, aby pozyskać cegły na odbudowę Warszawy i owe drogocenne materiały istalacyjne. Na środku starego miasta znajdowała się kruszarnia cegieł zwana popularnie kurzarnią, która mielila cegły na pył cegłowy. Dziś znajduje się tam skwer oraz ruiny katedry. Dawne przedmieście czyli część lewobrzeżna stało się samodzielnym ośrodkiem przemysłowym i administracyjnym, bo ulokowano tam władze powiatowe, a w 1961 roku nadano mu nazwę Wilhelm-Pieck- Stadt Guben, na cześć pochodzącego stąd pierwszego "prezydenta" DDR. Zbudowano tam nowoczesny kombinat tworzyw sztucznych , który produkowal sztuczny jedwab, kord i żyłkę wędkarską. Pod koniec lat 80-tych ta część dawnego Gubina liczyła już ponad 30 tys. mieszkańców. Ostatnio liczba mieszkańców uległa zmniejszeniu do 26 tys. z powodu migracji do bogatszych zachodnich landów, w związku z czym burzy się juz bloki z pustostanami. Co ciekawe, liczba ludności spada nadal i ponoć już sięga 22 tysięcy mieszkańców.
Znacznie wolniej rozwijała się
natomiat prawobrzeżna polska część miasta. Dopiero pod koniec
lat 50-tych rozpoczęło się tam ożywiać życie gospodarcze i
społeczne. Uruchomiono wówczas fabrykę obuwia i konfekcji,
dziś już bankruta. Nowe perspektywy pojawiły się przed
miastem wraz z otwarciem granicy w 1972 roku. Zaczęła się
wtedy rozwijać infrastruktura miejska i budownictwo
mieszkaniowe. Wielu mieszkańców podjęło pracę po niemieckiej
stronie w Guben. W 1946 roku było 3000 mieszkańców, w 1960-
12,6 tys., a w 1990 już 18049.
Głównym powodem powstania komunikacji tramwajowej w tym nienajwiększym przecież mieście ( wtedy ponad 30 tys. mieszkańców) była spora odległość do stacji kolejowej oraz okoliczność budowy miejskiej elektrowni. Linię tramwajową o długości 2,44 km otwarto 24.02.1904 roku. Łączyła ona dworzec kolejowy z centrum miastsa ulicami: Bahnhofsteig- most nad torami- Berliner Strasse- Frankfurter Strasse-most na Nysie- Westerplatte-(plac przed Katedrą) - Zygmunta Starego- 3 maja- Stanisława Moniuszki do mostu nad Lubszą (skrzyżowanie Wyspiańskiego z Krakowską.). Tramwaje kursowały od 11 do 8 wieczorem co 7 1/2 minuty,a w pozostałych porach co 10, 15 lub 30 minut. Dorośli płacili 10 pfenigów, a dzieci od lat 4 do 12 uiszczały opłatę 5 pf. Dane pochodzą z przedwojennego przewodnika po Gubinie (1904). Przedsiębiorstwo dysponowało 6 wozami, a zajezdnia ponoć znajdowała się przy dzisiejszej Berliner Strasse, w miejscu dzisiejszej siedziby policji. Z tego, co udało się nam znależć, mijanki znajdowały się przy:
na placu przy skrzyżowaniu ulic Chopina, Nowej, Wyspiańskiego, 3 maja ,
na rynku przy Katedrze (jeszcze ślady na bruku)
przy Berliner Strasse od strony dworca przy skrzyżowaniu z Frankfurter Str.
na podjeździe od dworca do mostu nad torami kolejowymi.
Na końcówkach mijanek nie było. Do dzisiejszego dnia ostały się pozostawione w celach pamiątkowych metrowe fragmenty szyn na ul. Westerplatte pod płotem przejścia granicznego.
Przed pierwszą wojną planowano przedłużenie linii z mostu nad .Lubrzą do skrzyżowania ul. Lubelskiej i Kalskiej, oraz budowę odgałęzienia ul. 3 maja, Rycerską, Michała Roli Żymierskiego do skrzyżowania z ul.Tobruk (na północ w kierunku obecnego dworca kolejowego). Jednak kryzys gospodarczy i późniejsza wojna przekreślił na zawsze realizację tych planów.
Już 15.12.1927 uruchomiono połączenia autobusowe, które stopniowo zaczęły odgrywać coraz poważniejszą rolę w systemie gubińskiej komunikacji. W przedwojennym Gubinie istniały aż cztery linie autobusowe (dokładne przebiegi mogą sie nie zgadzać ze wzgledu na późniejsze zmiany w organizacji ruchu , ujednokierunkowienie ulic na starym mieście)
1- tramwajowa od dworca do mostu na Lubszy, później w tym miejscu linia autobusowa.
2- od skrzyżowania Kaltenborner Str z Friedensstrasse, Platz des Gedenkes, dalej Kaltenborner Str, Gasstrasse, Frankfurter Str, most na Nysie, Westerplatte, Prusa, 3 maja, Królewska, Świerczewskiego, Roli Żymierskiego do skzyżowania z 1 Maja.
3- od Spruckerstrasse (dzielnica Altsprucke) krzyżówka Muehlenstr. Bethanienstrasse później skręcała w ukosem odbiegającą Deulowitzer Str, skręcała na południe w August-Bebel Strasse do Gassstrasse- Gassstrasse- Frankfurter Str.- most na Nysie- al. Łużyckie - Obrońców Pokoju- Wyspianskiego- Kaliska- Łukowa i koniec na skrzyżowaniu Łukowa- Cmentarna.
4- Kupferhammerstr- przejazd kolejowy (Kloster Vorstadt)- Cottbuser Str.-skręt na północ Bahnhofstrasse- potem Alte Poststrasse- na północ Uferstrasse- nieistniejący już Nordbruecke (w okolicach ul. Nowotki przy wygięciu Uferstrasse)- Piastowska- Bolesława Chrobrego- Westerplatte- 3 Maja- Kresowa- do skrzyżowania Gdyńska- Kresowa- Kujawska.
Ojcowie miasta, ktrzy zadecydowali o budowie miejskiej elektrowni, uzgodnili również, że równolegle do tej inwestycji powinna powstać również linia tramwajowa łącząca odległy dworzec kolejowy z miastem.
Powodem zapotrzebowania na ten nowoczesny środek transportu były liczne skargi , iż dorożki nie są w stanie zapewnić niezawodnej komunikacji do centrum, i że nigdy ich nie ma w momencie kiedy są potrzebne. Również mieszkańcy chcieli tramwaju, chocby dlatego że w innych miastach były one skutecznym środkiem transportu.
Zarząd miasta podpisał już pierwsze umowy w roku 1899, ale realizacja tychże umów przeciągała sie z powodu rozmaitych kryzysów do roku 1903, kiedy to firma EAG wygrała przetarg na budowę elektrowni i zobowiązała się do równoległej budowy systemu tramwajowego. Firma ta posiadała rozległe doświadczenia w obu tych dziedzinach i była operatorem wielu sieci tramwajowych.
Roboty rozpoczęto w drugiej połowie 1903 roku, równolegle budując elektrownię i sieć tramwajową. Pewne problemy sprawiały mosty, zarówno most nad torami kolejowymi jak i most nad Nysą musiały zostać wzmocnione metalowymi sztabami. W połowie lutego 1904 dostarczono pierwsze wagony, i 16. 02. 1904 rozpoczęto jazdy próbne, które przebiegały bez zakłóceń. Oficjalny odbiór z udziałem inspektorów nadzoru technicznego odbył się 23. 02. 1904 i już następnego dnia 24.02.1904 uruchomiono planowy ruch pasażerski. Od początku tramwaje cieszyły się niebotycznym wprost powodzeniem i nie mogły obsłużyć wszystkich chętnych., którzy tłumnie zjechali z okolic w celu wypróbowania nowego środka lokomocji.
Linia prowadziła sprzed dworca poprzez nieco stromy podjazd i most kolejowy ulicą Dworcową, mostem na Nysie, Rynkiem przed most na Lubrzy, który jako drewniany nie wytrzymałby obciążenia. Trasa miała długość 2,442 km, a całkowita długość wszystkich torów wynosiła 3169 metrów.
Jako rozstaw szyn wybrano 1000 mm, z powodu lepszej możliwości ich dopasowania do przebiegu ulic oraz z powodu niższych kosztów budowy.
Linia była jednotorowa, a mijanki znajdowały się:
- na placu przy skrzyżowaniu ulic Chopina, Nowej, Wyspiańskiego, 3 maja ,
-na rynku przy Katedrze (jeszcze ślady na bruku)
-przy Berliner Strasse od strony dworca przy skrzyżowaniu z Frankfurter Str.
-na podjeździe od dworca do mostu nad torami kolejowymi.
-Na końcówkach mijanek nie było. Do dzisiejszego dnia ostały się pozostawione w celach pamiątkowych -metrowe fragmenty szyn na ul. Westerplatte pod płotem przejścia granicznego.
Zajezdnia na ul. Dworcowej posiadała trzy tory, z czego jeden naprawczy. Przedsięborstwo zatrudniało kierownika, 8 motorniczych, kontrolera i 4 pracowników obsługi.
Użytkowano 6 wozów tramwajowych, z czasem zaczęto używać wozów doczepnych, jednak ich użytkowanie nastręczało kłopotów z powodu jednotorowych końcówek. Doczepki musiały więc być pozostawiane na ostatnich mijankach, co mocno komplikowało i ograniczało ich użytkowanie tylko do naprawdę koniecznych sytuacji.
W pierwszym roku działalności rozkład jazdy wyglądał tak:
Od 8 do 11 – co 15 minut
Od 11 do 20 co 7,5 minuty
Od 20 do 21 co 15 minut
Później co 30 minut. Ostatni kurs zaczynał się o 22.15 na dworcu i kończył na zajezdni. Testowano również ruch poranny. Odjazdy z mostu na Lubszy 5.45, 6.15, 6.26, 6.45 7.15, 7.35, 7.45. Z przeciwnej strony od dworca o 6.00, 6.30, 6.48, 7.10, 7.30, 7.48.
Czas podróży wynosił od dworca do rynku 10 minut , później do mostu na Lubszy jeszcze 4 minuty. Prędkość max. była ograniczona do 15 km/h, a na ul. Frankfurckiej do 10 km/h.
Dosiadać można było w dowolnych miejscach, jednak wysiadanie było dozwolone tylko na przystankach, których bylo 16. Mimo bardzo krótkich odstępów między przystankami , średnio 175 metrów, często dochodziło do wypadków poprzez wyskakujących w czasie jazdy pasażerów.
Już w czasie budowy linii postulowano jej dalszą rozbudowę i zbierano podpisy. Jednak EAG była sceptycznie nastawiona do tego pomysłu i miała złe doświadczenia z innych miast. Mimo wsyzstko linia była dochodowa, a jej wykorzystanie było lepsze niż zakładano. W czasie dorocznych jarmarków liczba pasażerów wzrastała do 4000 dziennie.
Przed pierwszą wojną planowano przedłużenie linii z mostu nad Lubszą do skrzyżowania ul. Lubelskiej i Kaliskiej, oraz budowę odgałęzienia ul. 3 maja, Rycerską, Michała Roli Żymierskiego do skrzyżowania z ul.Tobruk (na północ w kierunku obecnego dworca kolejowego). W 1914 roku podpisano wreszcie umowę dotyczącą przedłużenia linii tramwajowej, jednak wojna przerwała rozpoczęte prace. Wprawdzie 4 lata później znowu kontynuowano prace, jednak kryzys gospodarczy przekreślił na zawsze realizację tych planów.
Cenę ustalono początkowo na 10 fenigów dla doros łych, a dzieci od lat 4 do 12 uiszczały opłatę w wysokości 5 fenigów, młodsze jeździły za darmo. W 1918 roku cenę podwyższono do 15 fenigów. W czasie inflacji cena podskoczyła do 100 marek, później do 1000, wreszcie do 80 miliardów marek. Wkrótce potem tramwaje przejściowo zamknięto. Takich przejściowych okresów zamknięcia w historii gubińskich tramwajów było kilka. Sytuacja unormowała się dopiero w latach 20 i 30, kiedy to wzrósł poziom dobrobytu.
Już 15.12.1927 uruchomiono połączenia autobusowe, które stopniowo zaczęły odgrywać coraz poważniejszą rolę w systemie gubińskiej komunikacji. W przedwojennym Gubinie istniały aż cztery linie autobusowe, obejmujące swym zasięgiem całe miasto. (dokładne przebiegi mogą sie nie zgadzać ze wzgledu na późniejsze zmiany w organizacji ruchu , ujednokierunkowienie ulic na starym mieście)
· 1- tramwajowa od dworca do mostu na Lubszy, później w tym miejscu linia autobusowa.
· 2- od skrzyżowania Kaltenborner Str z Friedensstrasse, Platz des Gedenkes, dalej Kaltenborner Str, Gasstrasse, Frankfurter Str, most na Nysie, Westerplatte, Prusa, 3 maja, Królewska, Świerczewskiego, Roli Żymierskiego do skzyżowania z 1 Maja.
· 3- od Spruckerstrasse (dzielnica Altsprucke) krzyżówka Muehlenstr. Bethanienstrasse później skręcała w ukosem odbiegającą Deulowitzer Str, skręcała na południe w August-Bebel Strasse do Gassstrasse- Gassstrasse- Frankfurter Str.- most na Nysie- al. Łużyckie - Obrońców Pokoju- Wyspianskiego- Kaliska- Łukowa i koniec na skrzyżowaniu Łukowa- Cmentarna.
· 4- Kupferhammerstr- przejazd kolejowy (Kloster Vorstadt)- Cottbuser Str.-skręt na północ Bahnhofstrasse- potem Alte Poststrasse- na północ Uferstrasse- nieistniejący już Nordbruecke (w okolicach ul. Nowotki przy wygięciu Uferstrasse)- Piastowska- Bolesława Chrobrego- Westerplatte- 3 Maja- Kresowa- do skrzyżowania Gdyńska- Kresowa- Kujawska.
Wszyscy byli zgodni, że autobus jest bardziej przyszłoścowym środkiem transportu w mieście wielkości Gubina. Wkrótce też linia tramwajowa zaczęła być dublowana przez nową linię autobusową do Kloster Vorstadt. Mając w pamięci serię wykolejeń w czasie zimy 1937/38, gdzie tylko przez przypadek nie było ofiar, miejscy radni postanowili zamknąć linię tramwajową w dniu 15. 05.1938. Jednak na skutek protestów wielu osób i sprzeciwu kilku instytucji termin ten uległ przesunięciu i ostatecznie 08.06.1938 odbyła się ostatnia, bezpłatna i odświętna ostatnia podróż gubińskich tramwai.
ble.